Odpowiedzi udziela adw. Natalia Zborowska

 Stosownie do treści art.  133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.

Z treści wskazanego przepisu wynika zatem, iż generalnie świadczenia alimentacyjne nie są limitowane wiekiem dziecka, obowiązek ten ustaje dopiero wówczas, gdy dziecko osiągnie samodzielność życiową, co z reguły łączy się z możliwością podjęcia pracy zarobkowej.

Możliwość podjęcia pracy zarobkowej nie może być jednak rozważana w oderwaniu od osobistej i życiowej sytuacji uprawnionego. Jeżeli mianowicie kontynuuje on naukę, uczy się zawodu, uczęszcza na kurs doskonalenia zawodowego, to za usprawiedliwione uznać należy dalsze alimentowanie go. Jak przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 lutego 1998 r., I CKN 499/97, nawet zdobycie dwóch zawodów przez dziecko nie uwalnia rodziców od obowiązku świadczenia alimentów, jeżeli taki uprawniony podejmuje studia. Wykładnia art. 133 § 1 nie może bowiem pozostawać w oderwaniu od art. 94, który nakłada na rodziców obowiązek troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i należytego przygotowania go do pracy dla dobra społeczeństwa, odpowiednio do jego uzdolnień. Jest przy tym oczywiste, że jedynie efektywne studiowanie pozwala uprawnionemu liczyć na alimentowanie go.

Przy orzekaniu o obowiązku alimentacyjnym rodziców względem dziecka, które osiągnęło pełnoletność, należy brać pod uwagę, czy wykazuje ono chęć dalszej nauki oraz czy jego zdolności i cechy charakteru pozwalają na rzeczywiste kontynuowanie przez nie nauki. Jeżeli pełnoletnie dziecko, mające wyuczony zawód, zamierza studiować na prywatnej wyższej uczelni, z czym - obok kosztów utrzymania - łączy się czesne, trzeba także uwzględniać okoliczność, czy pozwala na to stopa życiowa rodziców (wyrok SN z dnia 30 czerwca 1999 r., III CKN 199/99, nie publ.).

W przypadku zatem, gdy dziecko uprawnione do alimentów bezpośrednio po ukończeniu szkoły średniej kontynuuje naukę w obranym kierunku w szkole wyższej, nie można wymagać, by jednocześnie pracowało zarobkowo, osiągając dochody w pełni wystarczające na jego utrzymanie (wyrok SN z dnia 11 marca 1999 r., III CKN 1175/98, nie publ.).

Nowelizacja kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, która weszła w życie 13 czerwca 2009 r., wprowadziła możliwość uchylenia się od świadczeń alimentacyjnych w przypadku, gdy np. dziecko posiadając wyuczony zawód nie podejmuje starań w celu znalezienia pracy lub w przypadku, gdy dotychczas płacone alimenty są dla rodzica nadmiernym obciążeniem. Z tą ostatnią sytuacją będziemy mieć do czynienia np. w przypadku, gdy rodzicowi wykorzystującemu w pełni swoje możliwości zarobkowe i majątkowe, po odliczeniu alimentów pozostaje na życie tak niewielka kwota, że nie jest się w stanie za nią utrzymać. 

Adw. Natalia Zborowska

Kancelaria Adwokacka

ul. Fabryczna 1

Dębica